VORMEN VAN HET ARCHIEF / SHAPING THE ARCHIVE | jrg./Vol. 32 (2011) nr. 4  for English editorial and abstracts, please see below
Vormen van het archief richt zich op wat vrij naar Hal Foster de ‘archiverende impuls’ genoemd kan worden: de aandrang van kunstenaars, ontwerpers en architecten om grote hoeveelheden materiaal te verzamelen, selecteren, rangschikken en publiek te maken. Hoewel vergelijkbaar in basisconcept, verschillen deze projecten hemelsbreed in intentie en uitvoering. Sommige archieven zijn bedoeld als traditionele ‘verzamelingen’, andere zijn beschouwingen op de ‘orde der dingen’ of fungeren als autobiografische reconstructies. Wel lijkt in alle gevallen de organisatie van het materiaal cruciaal. Of het nu gaat om Andy Warhols Time Capsules, Gerhard Richters Atlas, de ‘collecties’ van Tacita Dean of de ‘combinaties’ van Sam Durant, om maar een aantal willekeurige archiverende projecten te noemen, uiteindelijk blijkt het de vorm van het archief die betekenis ontsluit.
Het archief is dus een veelvormig verschijnsel. In het nummer dat voor u ligt, nemen we verschillende vormen onder de loep. Het begrip ‘vormen’ heeft hier een dubbelzinnige betekenis. Het verwijst naar de talloze verschijningen van het archief, maar duidt als werkwoord ook op de wijze waarop het materiaal door kunstenaars actief geordend wordt. Als inleiding van dit nummer is daarom gekozen voor twee polemische wetenschapsfilosofische reflecties op ordeningssystemen. Roel Griffioen beschouwt in zijn artikel het wantrouwen jegens ‘orde’. Ordeningen zijn noodzakelijk om de wereld begrijpen, maar de epistemologische grond van deze systemen is discutabel. Is de wereld wel kenbaar? Volgens Griffioen fungeren ordeningen vaak als instrument om macht uit te oefenen, om de werkelijkheid te beheersen. Jeroen Smid doet deze sceptische houding af als dwaling. ‘Antirealisme’ heeft volgens hem de geesteswetenschappen op een dood spoor gebracht. De notie van het archief wordt in zijn ogen door de kunstwereld misbruikt om aan te tonen dat elke ordening puur een construct is en niets met de werkelijkheid van doen heeft. Wellicht geïnspireerd door dit vermeende antirealisme in de geesteswetenschappen hebben veel kunstenaars en theoretici de afgelopen decennia het archief tot onderwerp van onderzoek en productie genomen. Zij beschouwen bijvoorbeeld de bureaucratische oorsprong van het fenomeen, de verborgen machtstructuren die in een archief tot formulering komen of het spanningsveld tussen verborgen informatie en openbaarheid. In haar artikel ‘Between Paranoia and Counter-memory’ bespreekt Veronica Tello de verhouding tussen de archiverende impuls en de constructie van alternatieve, verborgen verhalen aan de hand van Dierk Schmidts triptiek Xenophobe, Freedom en Untiteld (Louvre) (2001/2002). Deze werken behandelen de controversiële scheepsramp van de vissersboot SIEV-X, een schip vol asielzoekers waarvan het overgrote gedeelte om het leven kwam. Niet alleen Tello, maar ook Stéphanie Benzaquen onderzoekt de alternatieve narratieven die door verschillende vormen van ordenen kunnen ontstaan. In haar artikel ‘Behind Bars’ gaat ze in op de betekenisverandering die de mugshots van gevangenen ondergaan wanneer zij door kunstenaars worden toegeëigend en bewerkt. De notie van het archief representeert niet alleen een systeem waar kunstenaars op reflecteren, maar kan eveneens de materiële weerslag zijn van het productieproces van een kunstwerk. In het geval van vergankelijke werken als happenings is het kunstwerk alleen nog maar als archief bewaard gebleven. Het tentoonstellen van dergelijk werk roept dan ook de vraag op welke rol dit archief moet spelen in het tentoonstellingsconcept. Imara Limon beschrijft de omgang met deze vraag in de recente oeuvretentoonstelling van Allan Kaprow, ‘uitvinder’ van de happening, in het Van Abbemuseum (2007). Veel kunstenaars en architecten zijn ook bezig geweest met de systematiek in hun eigen werk. Ioanna Angelidou beschrijft in haar artikel hoe het conceptboek voor architecten kan functioneren als een instrument tot ordening van hun oeuvre. De selectie en analyse van bestaande concepten en projecten kan daarbij leiden tot onverwachte nieuwe inzichten en ideeën. Naast deze lange beschouwingen bevat het nummer ook een aantal kortere artikelen. Ragna Manz bespreekt het archief van amateur-documentalist Horst Ademeit. Na de aankoop van een polaroidcamera in 1990 maakte de Duitser de laatste twintig jaar van zijn leven dagelijks foto’s van de wereld om hem heen. Het documenteren van zijn observaties was voor hem een manier om een eigen orde te scheppen in een vijandige wereld, die volgens hem geteisterd werd door geheimzinnige ‘koude stralingen’. Een van zijn manische verslagen is op de achterzijde van dit nummer te zien. De documentatie van de leefomgeving speelt ook een rol in de inmiddels iconische fotoseries Exactitudes van het Rotterdamse duo Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek. Geïnspireerd door de kledingcodes van verschillende sociale groepen in de samenleving bouwden zij de afgelopen jaren aan een indrukwekkende verzameling groepsidentiteiten. Jesse van Winden en Roel Griffioen interviewden hen over de ‘ijzig archiverende’ manier van portretteren, de antropologische connotaties van het werk en de steeds terugkerende positionering van dit project in de traditie van de ‘objectieve fotografie’ van August Sander en Bernd en Hilla Becher. De kunstenaarsbijdrage van dit nummer is gewijd aan het project alfabet, herkomstland, kleur, hoogte, vorm (2010) van de ontwerper Ruben Doornweerd, die al zijn bezittingen in een steeds wisselende systematiek rangschikte. In de schijnbaar willekeurige verzameling van alledaagse voorwerpen in een woning wordt zo een onverwachte orde gevonden. De voorzijde van dit tijdschrift toont een uitsnede van de ordening op hoogte. Wie verder wil lezen kan terecht op onze website, www.tijdschriftkunstlicht.nl. In aanvulling op dit nummer zullen hier nog enkele extra artikelen en werken worden geplaatst over ‘vormen van het archief’. Tot slot nog een mededeling. Tijdens de samenstelling van dit nummer heeft zich een wijziging in de redactie voorgedaan. Na anderhalf jaar bezielende leiding heeft Daniël van der Poel de hoofdredacteurspost van Kunstlicht verlaten, om plaats te maken voor Ragna Manz. De redactie verwelkomt bovendien Evelyn Austin en Lisa Goudsmit. Namens de redactie, Roel Griffioen Minke Walda Geselecteerde artikelen / Featured articles Imara Limon De happening is voorbij. Flarden van herinnering aan Allan Kaprows vergankelijke werk The Happening is Over. Shreds of Memory of Allan Kaprow’s Ephemeral Work Hoe maak je een tentoonstelling van kunst die niet automatisch blijft bestaan? Allan Kaprow, de uitvinder van de happening, heeft zijn werk geen uitgesproken heldere gebruiksaanwijzing meegegeven. Imara Limon laat zien dat de curatoren van de retrospectieve tentoonstelling Allan Kaprow: Art as Life (Van Abbemuseum, 2007) dit als een vrijbrief opgevat hebben voor een betekenisloze terugblik. "De tentoonstelling wordt gekenmerkt door het willen eren van Kaprow zonder dieper in te gaan op de relevantie van zijn werk." How to exhibit the remnants of ephemeral art? Allan Kaprow, the inventor of the happening, did not provide any clear instructions to this end. In 'The Happening is Over', Imara Limon shows that the curators of the retrospective exhibition Allan Kaprow: Art as Life (Van Abbemuseum, 2007) have taken this circumstance as a license to thoughtlessly recollect.Lees het volledige artikel / Read the full article (Dutch) Veronica Tello Between Paranoia and Counter-Memory. Dierk Schmidt’s triptych: Xenophobe, Freedom and Untitled (Louvre) (2001/2002) .png) Dierk Schmidt, Untitled (Louvre), 2001/2002 In zijn essay 'An Archival Impulse' (2004) suggereert de kunsthistoricus dat er een verband is tussen de opleving van het gebruik van archieven door kunstenaars enerzijds, en het paranoïde karakter ervan en het ontstaan van 'contranarratieven' anderzijds. De precieze relatie hiertussen laat hij echter vrijwel voor wat het is. Maar door Dierk Schmidts triptiek Xenophobe, Freedom, Untitled (Louvre) te analyseren, toont Veronica Tello dat Fosters aannames opvallend helder door de praktijk worden weerspiegeld. In Hal Foster’s essay, 'An Archival Impulse' (2004), the art historian suggests that there is a link between the ‘archival impulse’, its paranoid character, and the construction of counter-memory, yet he leaves the relationship between these notions relatively unexplored. By examining Dierk Schmidt’s triptych, Xenophobe, Freedom, Untitled (Louvre), Veronica Tello shows that the relations are unexpectedly robust. "‘It was shocking that this boat accident, despite its dimension, remained invisible in the media.’ It would thus become Schmidt’s endeavor to contest this void, an endeavor that indeed partly manifested itself through his recovering and conservation of archival documents pertaining to SIEV-X." Lees het volledige artikel (Engels) / Read the full article‘Dat noemen ze antropologie, maar wij vinden het gewoon fucking fashion!’ Interview met Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek over Exactitudes ‘They call it anthropology, but we think it’s just fucking fashion!’ Interview with Ari Versluis and Ellie Uyttenbroek about Exactitudes  Ari Versluis & Ellie Uyttenbroek, 99. Neighbours - Rotterdam 2008, 2008 Twaalf foto’s – vier bij drie – van verschillende mensen die er bijna identiek uitzien, in dezelfde houding neergezet tegen een witte achtergrond. Sinds de eerste serie in 1994 neemt Exactitudes, de iconische formule van Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek, een eigen plaats in binnen de Nederlandse fotografie. Roel Griffioen en Jesse van Winden vragen de makers naar de motieven en ideeën achter deze nog steeds groeiende index van stijlen, subculturen en modeverschijnselen. "Mensen zien ineens niet meer een zwarte man in een onveilig station. Nee, die zien een kerel in een pak met een stropdas. Kijk er maar eens anders naar, zegt de foto." Exactitudes is an ongoing photography project by Ari Versluis and Ellie Uytenbroek. The format has become iconic: twelve portraits in a 4 by 3 grid of various people with a similar appearance, in the same pose against a white background. In this interview, Versluis and Uyttenbroek explicate the motives and ideas behind their project. They position the work somewhere in between anthropology, fashion research, street photography, and staged photography.Lees het volledige interview / Read the full interview (Dutch) Samenvattingen van deze en andere artikelen staan in het Engels onderaan deze pagina You will find abstract of these and other articles below.
Editorial
Perhaps inspired by this supposed anti-realism in the humanities, many artists and theorists have taken the archive as the object of their research and practice. They reflect on, for example, the bureaucratic origins of the phenomenon, the hidden power structures that become manifest in archives, or on the tension between concealed information and the public realm. In ‘Between Paranoia and Counter-memory’ Veronica Tello discusses the relations between the archival impulse and counter-memory through Dierk Schmidt’s triptych Xenophobe, Freedom and Untitled (Louvre) (2001/2002). These works deal with the sinking of the SIEV-X, a controversial maritime disaster in which most of the refugees on board of the ship drowned. As well as Tello, Stéphanie Benzaquen discusses the counter-narratives produced by various types of ordering systems. In ‘Behind Bars’ she examines how the meaning of mug shots change when they are appropriated into artworks. The archive represents not only a system on which artists can reflect, but it can also be the physical result of the production process of an artwork. In the case of ephemeral works such as happenings, the archive is often the only aspect of the work that remains. Exhibiting such work evokes questions as to what role archives should play in exhibition concepts. Imara Limon critiques how this question was dealt with in the recent Allan Kaprow retrospective at the Van Abbemuseum in Eindhoven (2007). Many artists and architects have concerned themselves with the systems present in their own work as well. Ioanna Angelidou describes how the concept book can function as a means of mediated archive for architects to order their oeuvre. The selection and analysis of existing concepts and projects can moreover lead to unexpected new insights and ideas. Ragna Manz discusses amateur-documentalist Horst Ademeit’s archive. After Ademeit purchased a Polaroid camera in 1990, he spent the last twenty years of his life photographing the world around him on a daily basis. Documenting his observations was a way for him to create his own order in a hostile world that, so he felt, was plagued by ‘cold rays’. One of his many manic reports is shown on the back cover of this issue. The documentation of the living environment also plays a role in the iconic photo series Exactitudes by Ari Versluis and Ellie Uyttenbroek. Inspired by various social groups’ dress codes, the Rotterdam duo has over the past years compiled an impressive collection of group identities. Jesse van Winden and Roel Griffioen interviewed Versluis and Uyttenbroek about the formal way of portraying their subjects, the anthropological connotations of the work, and the recurring positioning of the project within the tradition of the ‘objective photography’ of August Sander and Bernd and Hilla Becher. The issue’s art section is dedicated to designer Ruben Doornweerd’s project alfabet, herkomstland, kleur, hoogte, vorm (2010), in which Doornweerd arranged his personal possessions according to various ordering systems. In the seemingly arbitrary collection of everyday objects, one stumbles upon an unexpected order. A fragment of a picture of Doornweerd’s arrangement of his possessions based on height is shown on the cover of this issue. For those who wish to read more, we kindly direct you to our website, www.tijdschriftkunstlicht.nl. In addition to this issue, we will be posting various articles and projects concerned with ‘shaping the archive’. We would like to close with the announcement that during the making of this issue, there have been changes in the editorial board. After a year and a half of inspired leadership, Daniël van der Poel has stepped down as editor-in-chief to make way for Ragna Manz. Additionally, the editorial board would like to welcome Evelyn Austin and Lisa Goudsmit. On behalf of the editorial board, Roel Griffioen Minke Walda Abstracts of the articles Roel Griffioen ‘Fuck the System!’ Man builds taxonomies and other epistemological structures in order to understand the world. These ‘orders’ are by nature manmade and their relation to the source code of reality is questionable, states Griffioen. Following Deleuze and Guattari, Griffioen argues that these structures inevitably lead to orthodoxy of thought. Systems fixate meaning, barricade ideas. Art, science, and philosophy should ‘plunge into chaos’, and challenge these regimes. In the case of art this brings forward a second vocation, namely to bring to surface the power systems underlying our epistemological constructs. In doing so, the artist becomes an an-archivist who boldly declares: ‘Fuck the System!’ Jeroen Smid Alles in orde Order Everywhere Anti-realistic conclusions that follow from philosophizing about ‘the archive’ are disproportional, states Jeroen Smid. He presents the so-called Miracle Argument for scientific realism as an example of an intelligible reason to accept scientific realism (i.e. the claim that there is an objective knowable order in the world that science can – in principle – discover). Smid claims that if the anti-realistic conclusions drawn in some fields of the humanities are made general to include all sciences, then the success of science is a complete miracle. Instead the anti-realist conclusions should be limited to the concrete, specific case on which it is based in order to prevent the humanities from becoming the laughingstock of academia. Veronica Tello Between Paranoia and Counter-memory Dierk Schmidt’s triptych: Xenophobe, Freedom and Untitled (Louvre) (2001/2002) In Hal Foster’s essay, An Archival Impulse (2004), the art historian suggests that there is a link between the ‘archival impulse’ and the construction of countermemory, yet he leaves the relationship between these two notions relatively unexplored. Instead, amongst other things, Foster focuses on the ‘paranoid’ dimension of the archival impulse. The relations between Foster’s archival impulse, its paranoid characteristic, and counter-memory, however, are unexpectedly robust. For in one way or another, they are all committed to the politics of memory. To draw out the relations between the archival impulse (its paranoid elements) and counter-memory, this essay examines Dierk Schmidt’s triptych, Xenophobe, Freedom and Untitled (Louvre) (2001/2002), which is dedicated to imaging and interrogating the tragic and controversial maritime disaster known as SIEV-X. Drawing on disparate archives, the triptych allows us to see and think SIEV-X in ways that are otherwise invisible or absent in public discourse thus instituting counter-memory. Moreover, Schmidt’s works reveal that the dynamic between counter-memory and the archival impulse can be thought of as generating not only alternative histories but also affective ‘fictions’, which rupture the ‘monopoly’ of reality. Stéphanie Benzaquen Behind Bars Artistic appropriation of prisoners’ headshots in the works of Susana de Sousa Dias, Binh Danh and Clarisse Hahn What happens when headshots of victims of political or social violence are appropriated into artworks? To what extent do artists manage to break free from the oppressor’s visual mastery and propose, as Hal Foster suggests in An Archival Impulse, new relations, affective and cognitive alike, to such photographs? To tackle these issues, this paper focuses on three recent artworks that make use of portraits of prisoners: Natureza Morta (Still Life), Visages d’une Dictature (2005) by Susana de Sousa Dias; In The Eclipse of Angkor: Tuol Sleng, Choeung Ek, and Khmer Temples (2008) by Binh Danh; Boyzone, Mexico D.F. (2011) by Clarisse Hahn. It examines how these three artists produce new inter-subjective networks for looking at the prisoners’ faces by incorporating time and materiality into their treatment of archives, as well as examining the counternarratives the works generate. The paper reflects on the contribution of Hal Foster’s analysis of ‘archival art’ to the discussion on artistic representations of violence, and its interaction with notions such as ‘monocular seeing’ (Marianne Hirsch), ‘corrective caption’ (Ulrich Baer), reversibility of the archive (Allan Sekula), and ‘sensememory’ (Jill Bennett). Ragna Manz Het archief van een onnavolgbare geest Het werk van Horst Ademeit The Archive of An Intractable Mind The work of Horst Ademeit Horst Ademeit's (1937-2010) oeuvre consists of no less than ten thousand polaroid- and digital photos, and hundreds of pages of accompanying text. Ademeit devoted the last twenty years of his life to the documentation of ‘cold radiation’. He was convinced that this hard to define enemy influenced him and his surroundings. To prove his point, Ademeit employed photography to document his (immediate) environment on a daily basis. Manz describes how Ademeit obsessively built an archive that offers an insight into the battle of an individual with the complexities of his world. Imara Limon De happening is voorbij Flarden van herinnering aan Allan Kaprows vergankelijke werk The Happening is Over Shreds of memory of Allan Kaprow’s ephemeral work A significant part of the retrospective exhibition Allan Kaprow: Art as Life (2007) at the Van Abbemuseum in Eindhoven consisted of archival materials surrounding the work of the American artist Allan Kaprow (1927-2006), known for his happenings. Since most of the artist’s work is deliberately ephemeral, the question arises what can or should be displayed as a recollection of his oeuvre. Curator Eva Meyer-Hermann ‘agreed’ with Kaprow on presenting on one hand new versions of the work, so called reinventions, and on the other hand archival materials such as documentary photographs and the artist’s written instructions for the performance of the work. Visitors were encouraged to actively participate by interacting with the materials, although the curator chose not to make explicit which specific works from the past they represented, in order to carefully avoid an authoritative interpretation of the materials. In fact, the art historical context was omitted altogether. There was no reflection on Kaprow’s use of waste materials in the 1950s or the deliberate objectlessness in his later work, encompassing a critique of throwaway culture and a fixation on objects. Also, Meyer-Hermann did not seize the opportunity to consider the notion of the archive itself. Imara Limon argues that by dismissing the art historical framework, the significance of Kaprow’s work, addressing social relations and issues in the art world by insisting on ephemerality and participation, was lost. All that was left was a visual image or imagination of the work – shreds of memory from the archive. Limon provides both previously omitted contextualization, and an analysis of the mechanisms of the archive. Roel Griffioen en Jesse van Winden ‘Dat noemen ze antropologie, maar wij vinden het gewoon fucking fashion!’ Interview met Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek over Exactitudes ‘They call it anthropology, but we just think it’s fucking fashion!’ Interview with Ari Versluis and Ellie Uyttenbroek about Exactitudes Exactitudes is an ongoing photography project by Ari Versluis and Ellie Uytenbroek. The format has become iconic: twelve portraits in a 4 by 3 grid of different people with a similar appearance, in the same pose against a white background. In this interview, Versluis and Uyttenbroek explicate the motives and ideas behind their project. They position the work somewhere in between anthropology, fashion research, street photography and staged photography. Ioanna Angelidou Architectural Ambidexterity The concept book is a means of mediated archive in architecture, a dissecting table where ideas and old projects intertwine and transform into new concepts. From a proto-manifesto, a collection of images and arguments waiting to be transformed into actual space, to the stand-point, a mid-career critical reassessment, the concept book’s archival value lies in the process of its creation and nurtures the potential of an epiphany. In other words, the book is actually an architectural project in its own right: utilizing received ideas and precedents, employing scrutiny and juxtaposition, making the most of external and self-imposed constraints. Such a hybrid project is essentially a sort of re-sourcing; it deploys multiple creative platforms to communicate new ideas born unwittingly while reviewing and documenting old ones. Roel Griffioen Kunstenaarsbijdrage Systeempoëzie Het project alfabet, herkomstland, kleur, hoogte, vorm van Ruben Doornweerd Artist's contribution Systempoetry The project alfabet, herkomstland, kleur, hoogte, vorm by Ruben Doornweerd In his work alfabet, herkomstland, kleur, hoogte, vorm (alphabet, country of origin, colour, height, shape) (2010), Dutch graphic designer Ruben Doornweerd investigates what happens when you impose arbitrary systems of order on a collection of common objects. For this project Doornweerd temporarily moved all his belongings to the threshing area of a farm. He subsequently arranged the objects on the floor according to alphabet, country of origin, colour, height, and shape. In preliminary micro studies Doornweerd explored, among others, the shape and size of cornflakes, and the textual traces concealed in the contents of his wallet. A fragment of a picture of Doornweerd's arrangement of his possessions based on height is shown on the cover of this issue. |
|
|
|
|
Adres |
Kunstlicht |
|
ISSN |
0921-5026 |
|
Bank |
5859646 |